Financiële risicos en de complexiteit van een zombillion aan activa nu

De term ‘zombillion’ is de laatste tijd steeds vaker te horen in financiële kringen, en verwijst naar een enorme hoeveelheid aan activa die, hoewel formeel nog steeds van waarde, in feite niet meer effectief functioneren of renderen. Het gaat hierbij vaak om bedrijven, leningen of investeringen die kunstmatig in leven worden gehouden door continue financiële steun, waardoor een situatie ontstaat waarin middelen worden vastgehouden in entiteiten die geen economische groei genereren en potentieel zelfs een risico vormen voor de stabiliteit van het financiële systeem. De complexiteit rondom een zombillion aan activa is aanzienlijk, en brengt een reeks uitdagingen met zich mee voor beleggers, financiële instellingen en de economie als geheel.

Deze situatie is niet nieuw; we hebben vergelijkbare patronen gezien na eerdere financiële crises. Echter, de schaal van de potentiële ‘zombillion’ nu is ongekend, mede door de extreem lage rentevoeten die lange tijd gehanteerd werden en de omvangrijke liquiditeitsinjecties van centrale banken. Dit heeft geleid tot een allocatie van kapitaal naar minder productieve investeringen, waardoor de efficiëntie van de markt is afgenomen. Het identificeren en aanpakken van deze ‘zombillion’ aan activa is cruciaal voor het bevorderen van een duurzame economische groei en het voorkomen van toekomstige crises.

De Oorsprong en Groei van Zombie-Activa

De opkomst van zombie-activa is een complex proces, gevoed door een combinatie van economische factoren en beleidsbeslissingen. Na de financiële crisis van 2008, bijvoorbeeld, werden veel bedrijven gered door overheden en centrale banken. Deze bedrijven, vaak zwaar gecrediteerd en met een lage winstgevendheid, werden in staat gesteld te overleven, maar hun fundamentele problemen bleven bestaan. De lage rentevoeten die volgden, maakten het relatief goedkoop om schulden te herfinancieren, waardoor deze bedrijven kunstmatig in leven werden gehouden. Dit creëerde een perverse incentive: er was geen directe pijn om inefficiënte bedrijven te sluiten, waardoor de middelen bleven vastzitten in sectoren die geen groei genereerden.

De Rol van Lage Rente in de Creatie van Zombie-Bedrijven

Lage rentevoeten hebben een substantiële impact gehad op de allocatie van kapitaal. In een omgeving van lage rentevoeten zijn investeringen met een lage verwachte rendement nog steeds aantrekkelijk, omdat de kosten van lenen relatief laag zijn. Dit leidt tot een toename van investeringen in minder productieve bedrijven en projecten. Daarnaast stimuleert het bedrijven om meer schulden aan te gaan, waardoor de schuldenlast toeneemt en de kwetsbaarheid voor economische schokken groter wordt. De lage rentevoeten hebben dus een significante rol gespeeld bij het creëren van een omgeving waarin zombie-bedrijven kunnen floreren en een ‘zombillion’ aan activa kan ontstaan.

Indicator	2010	2020
Percentage Zombie-bedrijven	5%	15%
Totale Schulden Zombie-bedrijven (in miljarden)	100	500
Gemiddelde Rente op Bedrijfsleningen	6%	2%

De tabel illustreert de significante toename van zombie-bedrijven en hun schuldenlast tussen 2010 en 2020, parallel met de daling van de gemiddelde rente op bedrijfsleningen. Dit onderstreept de correlatie tussen lage rentevoeten en de opkomst van zombie-activa.

De Risico’s van een Zombillion aan Activa

De aanwezigheid van een ‘zombillion’ aan activa brengt aanzienlijke risico’s met zich mee voor de financiële stabiliteit en economische groei. Ten eerste belemmert het de allocatie van kapitaal naar meer productieve investeringen. Wanneer middelen vastzitten in niet-rendabele bedrijven, is er minder kapitaal beschikbaar voor innovatie, groei en het creëren van nieuwe banen. Ten tweede verhoogt het de kans op een correctie in de markt. Als de economische omstandigheden verslechteren, kunnen deze zombie-activa snel in waarde dalen, wat kan leiden tot verliezen voor beleggers en financiële instellingen.

De Impact op Financiële Instellingen

Financiële instellingen die significant blootgesteld zijn aan zombie-activa lopen een verhoogd risico op verliezen. Als zombie-bedrijven failliet gaan, kunnen deze instellingen aanzienlijke bedragen aan leningen en investeringen verliezen. Dit kan leiden tot een verzwakking van hun balansen en een vermindering van hun vermogen om krediet te verstrekken. De impact kan zich verspreiden naar de gehele financiële sector, waardoor een systeemrisico ontstaat dat de stabiliteit van de economie kan bedreigen. Het is dus essentieel voor financiële instellingen om zorgvuldig te beoordelen welke activa mogelijk ‘zombie’ zijn en om passende voorzorgsmaatregelen te treffen.

• Verminderde kredietverstrekking aan gezonde bedrijven
• Verhoogde kans op faillissementen van banken
• Verlies van vertrouwen in de financiële sector
• Lagere economische groei

De lijst hierboven geeft een overzicht van de meest relevante risico's die verbonden zijn aan een hoge concentratie van zombie-activa binnen het financiële systeem. Het is belangrijk dat beleidsmakers en financiële toezichthouders deze risico’s serieus nemen en passende maatregelen nemen om ze te beperken.

Het Identificeren van Zombie-Activa

Het identificeren van zombie-activa is een uitdaging, omdat er geen duidelijke definitie bestaat. Een veelgebruikte indicator is de ‘interest coverage ratio’, die de verhouding weergeeft tussen de winst voor rente en belastingen (EBIT) en de rentekosten. Een lage interest coverage ratio, bijvoorbeeld lager dan 1, duidt erop dat een bedrijf niet in staat is om zijn rentebetalingen te dekken met zijn operationele winst. Andere indicatoren zijn de schuldenlast, de winstgevendheid en de kasstroom. Het is echter belangrijk om te benadrukken dat geen enkele indicator op zichzelf doorslaggevend is, en dat een combinatie van factoren moet worden overwogen.

De Uitdagingen bij het Meten van Zombie-Activa

Het meten van zombie-activa is complex door een aantal factoren. Ten eerste is er een gebrek aan transparantie in de financiële rapportage van bedrijven. Sommige bedrijven kunnen hun financiële resultaten manipuleren om een betere indruk te geven dan de werkelijkheid. Ten tweede is er de subjectieve aard van de beoordeling. Wat wordt beschouwd als een ‘zombie-bedrijf’ kan afhangen van de criteria die worden gehanteerd en van de economische omstandigheden. Ten slotte is het moeilijk om de ‘opportunity cost’ te kwantificeren: wat zou er met de vrijgekomen middelen kunnen worden bereikt als ze in meer productieve investeringen zouden worden gestoken?

1. Analyse van de financiële ratio’s (interest coverage ratio, schuldenlast, winstgevendheid)
2. Kwalitatieve beoordeling van het management en de strategie van het bedrijf
3. Sectormanalyse om de concurrentiepositie van het bedrijf te beoordelen
4. Stress-testen om de veerkracht van het bedrijf te beoordelen onder verschillende economische scenario's

De genoemde stappen vormen een mogelijke methodiek om zombie-activa te identificeren. Het vereist een grondige analyse en een multidisciplinaire aanpak, waarbij zowel kwantitatieve als kwalitatieve factoren worden overwogen.

Beleid en Regulering rondom Zombie-Activa

Het aanpakken van de problematiek rondom zombie-activa vereist een combinatie van beleidsmaatregelen en regulering. Ten eerste is het belangrijk om de transparantie in de financiële rapportage te verbeteren. Dit kan worden bereikt door strengere eisen te stellen aan de accountantscontrole en door het publiceren van meer gedetailleerde financiële informatie. Ten tweede kan de regulering van financiële instellingen worden aangescherpt, bijvoorbeeld door hogere kapitaaleisen te stellen aan banken die blootgesteld zijn aan zombie-activa. Ten derde kan de overheid stimuleringsmaatregelen treffen om de herstructurering van zombie-bedrijven te bevorderen, bijvoorbeeld door belastingvoordelen te bieden aan bedrijven die investeren in innovatie en groei.

De Toekomstige Ontwikkelingen en Uitdagingen

De toekomst van zombie-activa is onzeker. Het is afhankelijk van een aantal factoren, waaronder de economische groei, de rentevoeten en het overheidsbeleid. Als de economische groei aanhoudt en de rentevoeten stijgen, is het waarschijnlijk dat sommige zombie-bedrijven zullen falen, waardoor hun activa vrijkomen voor meer productieve investeringen. Echter, als de economische groei stagneert en de rentevoeten laag blijven, is het risico groot dat de ‘zombillion’ aan activa verder zal groeien. Het is daarom essentieel voor beleidsmakers om waakzaam te blijven en om proactief maatregelen te nemen om de risico’s te beperken en een duurzame economische groei te bevorderen. Het is ook cruciaal om te kijken naar de verduurzaming van de economie en te stimuleren dat kapitaal ook in groene initiatieven terecht komt, in plaats van in verouderde, inefficiënte industrieën.

Verdere onderzoek naar de impact van technologische innovatie op zombie-bedrijven is noodzakelijk. Automatisering en digitalisering kunnen sommige bedrijven helpen om hun efficiëntie te verbeteren en te overleven, terwijl andere bedrijven juist gedwongen worden te sluiten. Het is belangrijk om te begrijpen hoe deze technologische ontwikkelingen de dynamiek van zombie-activa beïnvloeden, zodat beleidsmakers effectieve maatregelen kunnen nemen om de economie te ondersteunen en de innovatie te stimuleren.